Waarom?

Zoals ik op de website Pelgrimswegen naar Rome las: “Pelgrims krijgen soms een wat glazige blik in hun ogen als je ze vraagt waarom. Zoiets als bergbeklimmers als je ze vraagt waarom ze bergen beklimmen. Edmund Hillary, die de de Mount Everest beklom, had daar het volgende antwoord op: 'because they are there'.” En dat vind ik wel een mooie.

Werd je vroeger pelgrim om boete te doen, om gunsten te vragen en om uiting te geven aan je devotie, tegenwoordig geldt dat voor de meerderheid niet meer. Redenen voor het ondernemen van een bedevaart zijn om over het leven na te denken, om inspiratie te krijgen, om tot bezinning te komen, om een poosje afstand te nemen van een hectisch dagelijks bestaan, of om de ervaring, om er geweest te zijn.

Waarom wil ìk dat nou eigenlijk? Dat is moeilijk uit te leggen. Misschien is het wel gewoon een soort midlife crisis (blijkbaar hebben vrouwen daar ook last van). Je komt in ieder geval op een punt in je leven waarbij je je realiseert dat het leven eindig is, en dat je de leuke dingen echt NU moet doen. In een aantal gevallen is dat voor mij redelijk eenvoudig. Ik heb het voordeel dat ik thuis met niemand rekening hoef te houden. Ik hoef geen goedkeuring van man en kind, en ik hoef geen oppas voor de kat en de hond te vinden. Ik kan gaan en staan waar ik wil, en dat is heel prettig.
Hierbij dan toch een poging om uit te leggen waarom ik zo lang wil wandelen.

De eerste is dat je door een lange wandeling een andere verhouding met de wereld krijgt. Ik vlieg regelmatig de wereld rond, waardoor ik me elke keer realiseer dat de wereld eigenlijk maar heel klein is. In een dag sta je aan de andere kant van de wereld. Maar met vijf kilometer per uur wordt die wereld juist weer heel groot. Tweeduizend kilometer is dan ineens heel ver. En met vijf kilometer per uur wordt het leven dan ook veel ‘langzamer’. Waarom zou je haast hebben en je laten leiden door de tijd? Morgen is er weer een dag. Omdat je ’s ochtends niet weet waar je ’s avonds zult slapen, ervaar je grote vrijheid. Na een paar dagen verdwijnen de dagelijkse beslommeringen langzaam en neem je afstand van het dagelijkse bestaan.

Je kunt ook niet om de spiritualiteit heen. Een lange tijd alleen wandelen zorgt voor inspiratie en het tot bezinning komen. En je hebt alle tijd om na te denken. Ik ben niet Katholiek en ook niet zo’n kerkganger, maar onderweg ga ik, als het even kan, elke kerk in die ik tegenkom. En met name als je er de enige bezoeker bent, vind ik het een bijzondere plek: er is vrijwel altijd rust en spiritualiteit te vinden.

Soms heb je onverwachte ontmoetingen. Als je het echt niet meer ziet zitten, komt er altijd hulp: iemand die je de goede weg wijst, een vreemde bij wie je even koffie mag drinken. Je moet je als ‘eenzame’ wandelaar vaak overgeven. Hoe goed de reis ook is voorbereid, je kunt niet alles van tevoren bedenken, en je kunt niet alles in je eentje voor elkaar krijgen. Je hebt hulp nodig van mensen die je tegenkomt. Als je naar het journaal kijkt of de krant leest, krijg je niet altijd dat idee, maar tijdens het wandelen ontdek je dat de wereld helemaal niet zo slecht is, en dat er heel veel vriendelijke mensen zijn. Dat ervaar ik al in een week wandelen; hoe zal dat dan tijdens drie maanden zijn?

Verder verwacht ik dat ik onderweg geconfronteerd word met mezelf, met mijn krachten en met mijn tekortkomingen. Want wat doet een langdurige lichamelijke inspanning met mij? Vermoeidheid, pijn, honger en dorst, ik krijg er allemaal mee te maken. Een week wandelen is leuk, maar drie maanden wandelen is wel wat anders. Vind ik dat nog steeds leuk? Een week alleen wandelen gaat ook prima, maar drie maanden alleen? Verpieter ik dan van eenzaamheid? Ik ben nog nooit vier maanden van huis geweest. Ik heb geen last van heimwee, maar na twee tot drie weken mis ik toch wel die bruine boterham met kaas en hagelslag, die beker melk, alle soorten toetjes die je in Nederland hebt, mijn eigen bed, mijn eigen wc, gewoon mijn hele huis, boodschappen doen bij Albert Heijn: oftewel het gefrut thuis. Nu moet ik dat drie maanden lang missen. Maar ook: wie ga ik missen, wie gaat mij missen, gaat er überhaupt iemand mij missen?

Ik verwacht niet zo zeer nieuwe dingen te ontdekken, maar dingen die ik al wist en die ik opnieuw ga waarderen. En al was ik in het begin bang dat ik niet meer terug kon komen in de dagelijkse werkelijkheid, nu ben ik dat niet meer. Ik zal zeker in bepaalde opzichten veranderen, maar in essentie blijf ik gewoon Everdiene.

Tot slot is er de ontmoeting met natuur, cultuur en geschiedenis. Ik ben een nul op alle drie de gebieden. Ik kan nog geen merel van een mus onderscheiden, laat staan een paardenbloem van een boterbloem. En mijn geschiedeniskennis heeft het niveau van likmevestje. Ik weet nog niet eens hoe lang de 80-jarige oorlog heeft geduurd, zeg maar. Maar je wordt onderweg de hele dag met alle drie geconfronteerd. Daarbij realiseer je je steeds dat dit een pad is dat al heel lang bestaat. En daar loop ik straks ook over heen. Dat op zich is al een bijzondere ervaring.

Tsja, en als ik dat uitgelegd heb, zijn de reacties verdeeld. ‘Leuk, ik ga zelf binnenkort’ hoor je maar zelden. ‘Zo iets wil ik zelf ooit ook nog eens gaan doen’ hoor je al iets vaker. Bij de meeste blijft het echter bij een droom, en die wil ik voor mezelf nu werkelijkheid laten worden. Je hebt immers het meest spijt van de dingen die je niet gedaan hebt en niet van de dingen die je wel gedaan hebt.
‘Leuk voor jou, maar ik moet er zelf niet aan denken’, hoor je het vaakst. En tot slot denken velen (al dan niet in combinatie met de vorige reactie), maar durven dat niet hardop te zeggen: wat is daar nou leuk aan, ben je wel goed bij je hoofd, wat een ontzettend belachelijk onverantwoord en gevaarlijk idee. Ach ja, misschien is het dat ook allemaal wel. Maar laat mij dat dan maar zelf ervaren.